Op-art

De op-art ontstond eind jaren vijftig. De naam op art was afgeleid van optical art, optische kunst. Zoals de naam doet vermoeden, staat optische misleiding centraal.

Beweging is soms zo geslaagd gesuggereerd dat de beschouwer gedesoriënteerd wordt. De toeschouwer ervaart dat zijn zichtbare waarneming misleidt wordt en stelt daardoor zijn perceptie ter discussie.

De suggestie van beweging in het kunstwerk komt tot stand wanneer de toeschouwer stil staat of als deze zich beweegt ten opzichte van het kunstwerk. Deze laatste vorm van gesuggereerde beweging werd vaak opgeroepen in reliëfs.

De illusie wordt in het tweedimensionale kunstwerk veroorzaakt door de organisatie van kleuren, lijnen, volumes of het gebruik van moiré. De laatstgenoemde methode houdt in dat twee gelijkende patronen elkaar overlappen op een dusdanige wijze dat de vormen lijken te vibreren.

Kleuren spelen een belangrijke rol in de suggestie van beweging door het feit dat ze elkaar beïnvloeden. De intensiteit en gradatie van dezelfde kleur kan anders lijken door invloed van de kleuren in de omgeving.

Intense, warme en lichte kleuren lijken naar voren te komen. Donkere en koude kleuren wijken naar achteren. Deze methode wordt ook gebruikt als een interieurarchitect de ruimte groter, dieper of smaller en kleiner wil laten lijken om zo de optimale omgeving te bekomen.

Met geometrische combinaties, transparanties en overlappingen werden optische, zoniet kinetische, indrukken en reacties gecreëerd.

Vanaf ongeveer 1963 nam de op-art een grote vlucht en werd deze zelfs in de mode toegepast, waar vooral zwart-witte stoffen met geometrische figuren bijvoorbeeld in japonnen werden toegepast. Op-art mondde uiteindelijk uit in de kinetische kunst, in de hard-edge en in de minimal art.

De term op-art werd echter pas voor het eerst in druk genoemd in Time Magazine, in oktober 1964, en compleet gedefinieerd door R.H. Carraher en J. Thurston in hun studie Optical Illusions and the Visual Arts, in 1966.

In België werden Willy Plompen en Jan Van Den Abeel bekroond voor hun optische effecten, in 1968. Uit Nederland is Maurits Cornelis Escher het bekendste.